Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

ARTICLES

27ΑΠΡ 2020
# TITLE: Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ
# STUDENTS: Θεοδωρελου Κ. Σοφικιτου Ε.
# SUPERVISOR: Κουτσουμπος Λ.
# DATE: 2018
# COURSE: Ερευνητική εργασία
# SCHOOL / DEPARTMENT: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο - Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

Αφετηρία της παρούσας διάλεξης είναι η ανάλυση της αρχιτεκτονικής σύνθεσης, με σκοπό την διερεύνηση και ενδεχομένως την αποσαφήνιση της διαδικασίας της. Επιχειρείται η ερμηνεία αυτής της εξελικτικής πορείας, η οποία τεκμηριώνεται μέσω της παρακολούθησης της διδασκαλίας, όπως αυτή περιγράφεται στην συνέχεια. Το ενδιαφέρον μας συγκεντρώνεται γύρω από την επικοινωνία μεταξύ των καθηγητών και των φοιτητών και τον τρόπο που ερμηνεύεται η αρχιτεκτονική πράξη, από τη σύλληψη της αρχικής ιδέας μέχρι το τελικό αποτέλεσμα. Ιδιαίτ­­ερα η παρούσα μελέτη εστιάζει και αναλύει τις έννοιες της μεταφοράς και της αναλογίας ως εργαλεία επικοινωνίας και ερμηνείας εννοιών της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Τόσο η μεταφορά όσο και η αναλογία ως εργαλεία συγκρίνουν μια κατάσταση σε έναν τομέα με μία άλλη κατάσταση σε έναν άλλο τομέα. Η βασική διαφορά τους έγκειται στο γεγονός ότι η μεταφορά αντικαθιστά μια έννοια με μία άλλη με σκοπό να περιγράψει συνολικά μια κατάσταση, ενώ η αναλογία εστιάζει στην σχεσιακή και δομική ομοιότητα μεταξύ δύο συγκρινόμενων εννοιών προκειμένου να την αποσαφηνίσει. Ωστόσο, παρά την σαφή διαφορά που έχουν οι δύο όροι εξ’ ορισμού, συχνά στην βιβλιογραφία επικρατεί σύγχυση στην διάκριση μεταξύ τους (ειδικά σε αυτή που αφορά τη συσχέτισή τους  με το σχεδιασμό).

Προκειμένου να εμβαθύνουμε στη διάκριση των δυο εννοιών πέρα από την θεωρητική έρευνα η εργασία εστιάζει στην  παρατήρηση της συνθετικής διαδικασίας μιας σειράς σπουδαστικών εργασιών από το μάθημα της Αρχιτεκτονικής Σύνθεσης του 5ου εξαμήνου στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η πρακτική αυτή έρευνα εστιάζει στον τρόπο διδασκαλίας και στην επικοινωνία μεταξύ των σπουδαστών και των διδασκόντων. Αυτό επιτυγχάνεται με την καταγραφή των αρχιτεκτονικών προθέσεων των φοιτητών, οι οποίες περιγράφονται είτε μέσω του λόγου και των χειρονομιών, είτε απεικονίζονται μέσω σκίτσων, σχεδίων και προπλασμάτων.

Ως αποτέλεσμα της θεωρητική διερεύνησης και της πρακτικής παρατήρησης της συνθετικής διαδικασίας, η εργασία καταλήγει στην εξής διάκριση: η μεταφορά ξεκινά να εντοπίζεται κυρίως στο πρωταρχικό στάδιο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης καθώς συνδέεται με την κατανόηση του προβλήματος, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να ορίσει το ευρύτερο πλαίσιό της καθ’ όλη την πορεία της σύνθεσης. Η αναλογία εισάγεται κυρίως στο στάδιο του σχεδιασμού και υφίσταται παράλληλα με την έννοια της μεταφοράς μέχρι το τελικό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό η έννοια της μεταφοράς αποκτά βαρύτητα στα αρχικά στάδια της σύνθεσης και στην εύρεση της κεντρικής ιδέας, ενώ η αναλογία στο στάδιο του σχεδιασμού και της επίλυσης της ιδέας. Σαφώς βέβαια, δεν αποκλείεται η συνύπαρξή τους, καθώς η συνθετική διαδικασία δεν ακολουθεί γραμμική πορεία και τα πισωγυρίσματα είναι πολύ συχνό αλλά και λογικό φαινόμενο.

Τελικά παρατηρείται πως οποιοσδήποτε τρόπος επικοινωνίας κι αν επιλεχθεί, σκοπός του αρχιτέκτονα είναι η αναζήτηση του αγνώστου μέσα από το γνωστό, διαδικασία που προσδίδει γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη και την διαρκή χρήση μεταφορών και αναλογιών. Τα δύο αυτά ερμηνευτικά εργαλεία, είναι τόσο κοντινά στον στόχο που επιτελούν - που είναι η σύγκριση δυο εννοιών - αλλά ταυτόχρονα και τόσο μακρινά στον τρόπο με τον οποίο το επιτυγχάνουν αυτό. Παρά τις επιμέρους διαφορές τους, αμφότερα λειτουργούν ως γνωσιακοί μηχανισμοί και συνυπάρχουν χρονικά σε κάθε στάδιο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.